🙏Хундуткел болгаш чоргаарал
(Концерт соонда бодал)
Кайгамчык, кажан-даа уттундурбас концертче КТРК «Тываның» хоочуннарын Тыва филармонияның удуртукчулары чалаарга, кузелдии-биле келдивис. Дыка-ла магадап, сагыш-сеткиливис омакшып, мага хандыр таалал алдывыс. Ол дээш «Тываның аныяктары» солун дамчыштыр четтиргенивисти илеттеривис.
Хемчегни «Саян» ансамблиниң эң баштайгы тургузукчулары-юбилярларга тураскааткан. Ону кайгамчык салым-чаяанныг Елена Ооржак «Сарыг бүрү» деп тываларның билиишкининге үндезилеп сценарийни бижээн. Концерт зал долу көрүкчүлерни магадаткан.
Бо ансамбль 1969 чылдан бээр чүгле тыва чоннуң эвес, а бүгү делегейниң чоннарынга бараан болуп, эгээрттинмес талантызын барык 56 чыл дургузунда бараалгадып, чылдан чылче улам сайзырап чоруурун ноябрь 6-да болган чараш концерт бадыткаан.
Ол езулуг-ла сактыышкын «Сарыг бүрү» деп билиишкин-биле дуушкен юбилярлыг оюн-тоглаа болду.Ийе-ийе. Саянчыларның бирги салгалының кежигүннери 80 харлаан. Бо кайгамчык ыдык чурагай «80 хар» – тыва езуда тускай улуг сан деп, өткүт үннүг башкарыкчылар Надежда Сарыг, Борбак-оол Салчак чугаалап турган. Оларның күштүг, чечен-мерген, тааланчыг үннери залда чалаткан «Саяннарның хоочуннарын» (80-70 харлаан), мурнуку олуттарда саадапкан хоочуннарга хүндүткелди илередип, диңмиттиг адыш часкаашкыннары-биле чаңгыланган.
Юбилярлар кымнарыл: Светлана Салчаковна биле Көжер-оол Антонович Оюн. Оларның бедик ат-алдарын адаваска-ла, көрүкчүлер эки билир.Экранга оларның мырыңай-ла бичии аныяк оолдар, кыстар турган назынында самнап-ырлап чораанын көргүскен. Хоочуннар үе-чергелерин бодап, чараш үелери, хып дээн чалыы назыны карактарынга чиргилчиннер дег, чырыткыланнып көстүп келгени магатчок.Кайгамчык концертиң байырлыг кезээн ТР-ниң культура сайыды В. С. Чигжит чылыг-чымчак сөстери-биле ажыдып, шаңналдарны-даа тывыскан.Үе дыка шалыпкын-дыр. Амыдыралдың сайзыралы бедээн. Тываның уран чүүлү шагда-ла делегейде бедип үнген. Ол дээрге быжыг дазыл. Баштайгы үндезикчилериниң күштүг оруунуң херечизи ол.Бистиң аравыста чок юбилярларны адап, оларның танцы-самын амгы аныяк салгал-биле доңнаштырып турары база чоргааранчыг.
Чогаадыкчы соруктуң күштүү ол болбайн канчаар!
Эң чараш болгаш солун, мээң чалыы-чараш үем Кызылдынң хөгжүм училищезинден эгелээн. Ол болза 1962-1963 өөредилге чылдары.
А «Саян» ыры-сам ансамблиниң эге үндезинин база ол үеде «Чечек» бөлүүнүң киржикчизи болгаш тургустунганының херечизи мен. Оон бээр 60 чыл эрткен-дир деп сактып олурдум.
1963 чылда Роберт Николаевич Лесниковтуң , Анатолий Кузьмич Огневтиң эгелекчи саналы-биле тургустунгаш, бир дугаар концерти Кызыл хоорком партияның хуралдаар залынга эгелээнин дуун чаа дег сактып келдим.Чуртталганың агымы аай-дедир эрткен. «Сай даш хем эдерер, салымын кижи эдерер» дээр. Мээң салым-чолум Тыва радио комитеттиң корреспондентизи болуп, куш-ажылым эгелээн. Журналист мергежилимге 56 чыл бараан болдум.1969 чылдан бээр «Саян» ансамблиниң артистерин, кады студентилеп эгелээн эштеримни , барык 50 ажыг чыл солун-сеткүүлге, радиодамчыдылгаларга доктаамал чырыдып, сезен хар ашкыже, өөрүм-биле харылзаам үзүлбээн. Ол – мээң чоргааралым, өөрүшкүм. 1995 чылда «ТР-ниң культуразының алдарлыг ажылдакчызы» деп бедик атты алдым.Эн баштайгы өөрлерим Роля Монгальбии, Ирина Айыжы ансамбльдиң улуг дирижеру Тамара Даваа, өткүт бедик үннүг Екатерина Бады-Суур, Нина Сайвуу, Галина Данзын, Сат Дамба-Доржу, Монгуш Донгак Севекович, Николай Сарыг дээш, бирги салгалдың база оон-даа өскелер кезээде мээң чүрээмге артар!
Ам бо хүннерде артып каан ырлап чоруур хоочун эштерим Надежда Куулар, Зоя Солун-оол, Татьяна Соржу, Вероника Чооду, Светлана Монгуш, Виктор Мартый-оол.Зал долу көрүкчүлерниң сагыш-сеткилин доюлдуруп-саймааратса-даа, ансамбльдың үндезикчилеринге хүндүткелдиң, чоргааралдың ыры-самы, оюн-тоглаазы тергиин эрткен.
Светлана Данзын-оол, Петр Глазунов,
КТРК «ТЫВА»- ның хоочуннары.
Культура яамызының чуруу
