Культура

САМДАР-КЕШПИДЕН УКТАЛГАН МЕН

Көп-Сөөк салчактарындан укталган, ачам Дамбый оглу Чамбыттың ада-төөгүзу солун кижи. Ол — бир шагда Улаан-Кумдан (Улангомдан) Тываже ажып келген моол кешпи-лама Дамбый дээрзиниң оглу. Барык-ла тоолчургу апарган дамчыыр чугаадан алырга, шаанда Улангом кодадан лама чалап эккээри-биле Көп-Сөөк хүрээзинден элчилер чоруткан чүве-дир. Чугаалажып, дугу­рушкан соонда кырган-ачам болган Дамбый-кешпини чо­рудар болган хире. Ол келген элчилерден каш арт ашканы, каш хем кешкенин, каш хонуп келгенин ылавылап айтырган дээр.

Рубрика: 

ХҮНДҮЛЭЭЧЕЛ ЧОРУУВУС КАГБААЛЫҢАР

Тыва чоннуң чаагай чаңчылдары, культуразы сөөлгү үеде сагыттынып, сайзырап турар. Ол шын. Ынчалза-даа хүн бүрүнүң амыдыралында ажыглаттынып турар аажы-чаңывыста, кижи­зи­дилге айтырыгларында четпейн турар талала­рывыс ам-даа хөй деп бодаар мен.

Тываның өске улустан ылгалдыг чаагай  чаң­чылы: хүндүлээчел, биче сеткилдиг, ээлдек, ду­зааргак, төрелзирек, сагыш-човаачал чораан. Өске черлерден келген улус Тывавыстың ча­раш бойдузу-биле чергелештир чонувустуң чараш-чаагай чаңчылдарын магадап чанар, сактып артарлар. Ынчангаш бистер, тывалар, аңаа чоргаарланыр ужурлуг бис. Кижиниң куль­ту­разының, сагыш-сеткилиниң эң-не бедик илерээшкини — хүндүлээчел чорук болур. Улуг улустуң мурну-биле эртпес, оларның чу­гаа­зынга киришпес деп чаңчылды сагып, ажы-төлге хүн бүрүде өөредип, суртаалдап, чаңчыктырары чугула айтырыг бооп хевээр арткан. Ол дээрге улуг улусту хүндүлээри-дир. Байдал ам кандыгыл? 

Рубрика: 

УЛУГ ЧОГААЛЧЫ ДУГАЙЫНДА САКТЫЫШКЫНЫМ. С.Б.Пюрбюнуң 100 харлаан юбилейинге

Тыва АССР-ниң Күрүне шаңналының лауреады, литератураның болгаш уран чүүлдүң алдарлыг ажылдакчызы, Тываның Улустуң чогаалчызы С.Б. Пюрбюнуң 100 харлаар юбилейи 1913 чылдың сентябрь 7-де болур. Улуг кижиниң дугайында кандыг-бир чүве бижиири мен ышкаш кижиге барык болдунмас хире берге-даа болза, амыдырал-чуртталгавыста чоок чораан үелеривис турган болгаш, ооң дугайында чамдык сактыышкынымны бижип көрейн.

Рубрика: 

ДИЗАЙНЕРНИҢ ТЫВЫНГЫР АЖЫЛЫ

Урана Шаңгыр-ооловна Куулар Москвада ажылдап-чурттап чоруур. Ол — өг-бүлелиг, уруглуг, биолог болгаш ландшафт архитектор эртемниг. Урана Куулар ландшафт дизайнда 2004 чылдан бээр ажылдап турар.  Ол үениң иштинде садтарның 20 ажыг төлевилелдерин кылып боттандырган, ооң иштинде япон хевирге. Ол  Москваның күрүне университединиң биология факультедин дооскан. Ооң соонда биология эртемнериниң кандидады эртем чадазын камгалап алган. «Япон садтарның дизайнери» мергежилиниң талазы-биле Сад уран чүүлүнүң Япон Ассоциациязының дипломун база холга алган.

Рубрика: 

Чырып артар

«ТА»-ның номчукчулары Коңгар-оол Борисович Ондарның чырык адынга тураскааткан шүлүктерин хөйү-биле чорудуп турар. Оларның аразындан чаңгыс шүлүктү парладывыс.

Рубрика: 

Страницы

sitemap