ШУУГААР МУРНУНДА БОДАНДЫҢАР БЕ?

«Риск» солуннуң парлап турары «чидиг» материалдары чамдыкта шынзыг-даа, чамдыкта кандыг-даа меге-нүгүлдү хөөктүрүп, хөөредип эккээр. Бо чылдың октябрь 23-те үнген №11 солунда Тыва Республиканың Дээди Хуралының даргазы Каң-оол Тимурович Давааның дугайында «Кан-оол Даваа, бодан!» деп ат-биле чогаадыг-материал парлаттынган. Ында кандыг-даа факт, барымдаа чокка республиканың улуг даргазы, албан-хаакчыт кижини эрткен соңгулдалар үезинде кажарлаашкыннар, мегелээшкиннер кылып турган деп буруудадып турар. Ол бүгүнү республиканың парламентизиниң амгы спикери Улуг-Хем кожууннуң чонунга соңгулдага ону соңгувааны дээш өжээн негээш кылган деп билдинмес автор чогаадып бижээн. Херек кырында К.Т. Даваа кожууннуң мурнундан соңгуттурган болгай. Ук чүүл дарга кижиниң ат-алдарын чон мурнунга баксырадыр, чон-биле ооң харылзаазы үзүлзүн дээн сорулга-биле бижиттингени илдең. Авторнуң езулуг ады, фамилиязы чок, анаа Чойганмаа Чалатовна деп каан. Ол чүл дээрге, бир эвес бижиттинген «кара» чогаадыг ужун хоойлу органнары херек оттура бээр болза, ону бижээн авторну тывыңар, езулуг ат-сывын тодарадыңар дээр дээш, өнедиин бузуруп бижээн. Ол чүл дээрге, ук автор бодунуң ады-сывын багай сеткил-биле чажырып, массалыг информация чепсээн чөп эвес ажыглап, удуртукчу кижиниң ат-алдарынга, ажыл-агыйжы туружунга хора чедиргени ол-дур. Чамдык киржикчилерниң аттары база парлаттынмаан. Ынчалза-даа чамдык кижилер таныттынып турар кылдыр ында өжегерээн киирген. Ийе харын, соңгулда үезинде кандыг-даа чигзиниишкиннер, частырыглар тургустунуп кээр. Оон кым-даа магатылаттынмаан. Чигзинчиг барымдаа бүрүзү дээш дораан-на алгы-кышкы үндү-рүп, удурланыкчызын суд-чаргы черлери-биле коргудуп, кыжанып, ону солун-сеткүүлдерге шуут-ла болган чүүл кылдыр чырыда бээрге тааржыр бе? Автор Чойганмаа ЛДПР партиязы биле «Чаңгыс эп Россия» партиязының депутатка кандидаттарын републиканың чазак-чагыргазынга удурланыштыр, Тываның чазаа соңгулда үезинде электри чырыын өжүрүп, кандидаттарга моондакты кылган деп турары чаржынчыг-дыр. Черле ынчаш авторнуң «Улуг-Хем кожуунда бичии-даа хөгжүлде, сайзырал чок» деп буруудадыышкын кылып турары шынга дүүш- пес. Делегейниң сайзыраңгай чурттары Франция, Испания, Италияда, Португалияда безин экономиктиг кризис, хожудаашкыннар болуп, чон митинг-чыскаалдарже тура халчып турда, Улуг-Хемде амдыызында чон аштаваан, ажыл-агый сайзырап, школалар, эмнелгелер ажылдап турарын автор Чойганмаа чү-ге эскербээнил? Делегейде экономиктиг бергедээшкиннер ам-даа хөрлээлеп, моон соңгаар чүү-даа болуп болурун сураглыг политиктер, экономистер сагындырып турлар. Чүгле Чааты сумузунга Каң-оол Тимуровичиниң кандидады эртпейн баарга, «ооң карьеразы төнген, келир үези чок» деп кым диттигип, чугаалап шыдаарыл? Тывада ындыг суурлар эжен эңдерик. Ол ышкаш Каң-оол Тимурович соңгулданы маңаа шынчы эрттиргенин Чойганмаа Чалатовна боду-ла бадыткап турар-дыр. Бир эвес ол Чойганмааның бижип турары ышкаш, мөзүзү багай, оор, мегечи удуртукчу турган болза, соңгулданың түңнелдерин канчаар-даа мегелеп, «чуруп ап» болгай-ла. Ол ынчанмаан! Ынчангаш Чойганмаа боду бодунга удурланчак, шынга дүүшпес барымдаалар солунга бижип турары моон алгаш көөрге илдең-дир. Ынчангаш автор Чойганмаа Чалатовна, шуугаар беттинде боданып аар, а боолаар мурнунда шыгаап аар чүве болгай. Ону уттупкан-дыр силер! Оода Каң-оол Тимуровичиниң мурнунга бурууңар минниптер арын-нүүрүңер бар ирги бе?

Игорь ИРГИТ.

"Тываның аныяктары" №43, 2012 чыл ноябрь 8.

sitemap