Чаа-Хөл кожууннуң хоочуну Демчик Дегут Монгушевичиниң 80 харлаанынга
Чаа-Хөл кожууннуң төп ном саңы бирги кожуун чергелиг мөөрейни Чаа-Хөл суурнуң культура одаанга Тыва Республиканын алдарлыг ажылдакчызы, “Тыва Республиканың Культура яамызының тергиини” деп хөрек демдээниң эдилекчизи, Тываның болгаш Россияның чогаалчылар эвилелдеринин кежигүнү болгаш “Чаа-Хөл кожууннуң алдарлыг чогаалчызы” Дегут Монгушевич Демчиктиң 80 харлаанынга тураскааткан кожуун чергелиг 6-11 класстарының өөреникчилериниң аразынга боттарының чогааткан шүлүктеринге мөөрейни Чаа-Хөл кожууннуң төп ном саңы эрттирген.
Ук мөөрейни мугур харлаан хоочунувус, чогаалчывыс боду саналдап өзүп орар салгалдар аразында шүлүк бижииринге салым-чаяанныг өөреникчилер барын илередири биле, база тыва чогаал, шүлүкке сонуургалды оттурары — биле мөөрейни Чаа-Хөл кожууннуң төп ном саңының ажылдакчыларынга эрттирерин сүмелээш, киржикчилерге бодунуң чаа үнген номун, хүндүлел бижиктерин база акша шаңналдарын амы-хууда тывыскан.
Бижикчи салым — чаяанныг, кожууннуң сайзыралынга, ажыл-ижинге улуг үлүү үнемчелиг, хөй-ниити ажылының идепкейлиг киржикчизи хоочунувуска тураскааткан шүлүк мөөрейинге кожууннуң сумуларындан ниитизи – биле 16 өөреникчилер киришкеннер. Өзүп орар салгалдарывыс боттарының чогааткан шүлүктерин база чогаалчывыстың бижээн шүлүктерин аянныг номчуп, чыылган чонга бараалгатканнар, тыва дыл болгаш чогаал башкылары шүлүк мөөрейинге киржикчилерни белеткеп, боттары чогаадыыр өөреникчилерни илередир ажылдарны кылып чоргусканынга өөрүп, моон-даа соңгаар кады ажылдажылгалыг болурувусту демдеглевес аргажок.
Мындыг ховар салым-чаяанныг чогаалчывыс Дегут Монгушевич Демчик Чаа-Хөлдү алдаржыдып, тыва чогаалга балалбас исти арттырып чоруурунга бис чаа-хөлчүлер өөрүп, чоргаарланып чоруур бис. Ооң бижээн шүлүктери салгалдан салгалче дамчып, ам-даа бистиң номчукчуларывыстың сонуургал-биле номчуп чоруур чогаалдары болуп артып каар дээрзинге чигзиниг чок. Ол биче сеткилдиг, чонунга ханы ынак, төрээн черинге хумагалыг, байлак сеткил-сагыжындан үнген төлдери-шүлүктерин бижип, чонунга өргүп сунган белээ кылдыр солун-сеткүүлдерге, номнарынга парладып чоруур. Ооң бижээн шүлүктери төрээн чери, каас чараш бойдус байлаа, сеткил-сагыжының байлаан, эскериичелин, дылының байлак чеченин көргүзүп чоруур.
Чаа-Хөл хемниң унундан судакталган, төрээн черивистиң база бир ховар төлү Дегут Монгушевичиниң 80 хар харлаанынга тураскааткан кожуун чергелиг “Сеткил-хөөннуң дизиглери” деп 6-11 класстарның өөреникчилериниң аразынга (боттарының чогааткан шүлүктеринге) болуп эрткен мөөрей келир үеде шүлүк чогаадырынга салым-чаяанныг ажы-төлүвүс барын бадыткап, сонуургалды оттурганынга өөрүп, шүлүк мөөрейинге киришкен киржикчилеривиске база оларның удуртукчу башкыларынга четтиргенивис база катап илереттивис.
Хоочун шүлүкчү, бижикчи Дегут Монгушевич Демчиктиң кады-кожа чурттап чораан кожалары, хоочуннар, эдержип чораан эштери, башкылар, мөгейикчилери чылыг-чымчак саткыышкыннарны чугаалап, суй-белектерин сунуп, мөөрейни сонуургап көргеннер.
Динара Доржу,
Чаа-Хол кожууннуң төп ном саңының методизи
