Тыва хөөмейжилер база катап бедик деңнелин бадыткааннар

Чоокта чаа Маньчжурияга I-ги делегей чер­гелиг хөөмей күүседикчилериниң мөөрейи болуп эрткен. Кыдаттың хөөмей, сыгыдының төөгүзүнде бо бир дугаар болган хемчег. Мөөрейни Кы­даттың Иштики Моолунуң культура Эргелели, Маньчжурия хоорайның Мэриязы, Иштики Моолдуң национал уран-чүүл театры болгаш Тываның культура яамызы «Тыва чоннуң үндезин культуразын болгаш ус ажылын сайзырадыр Төп» - биле катай эрттиргеннер.

Тываныңадын камгалап мөөрейге алды су­раг­лыг ансабльдар чедиишкинниг киришкеш келгеннер. Ол дээрге «Алаш», «Чиргилчин», «Тыва кызы», «Хөгжүмчү», «Чаңгы хая», «Тыва» бо­лур. Оларның-биле катай делегей чергелиг «Тыва-Интернационал» деп япон, американ, испан үш кижи ойнап турар ансамбль база чорааш келген.

Мөөрей «ансамбльдар» болгаш «соло» деп но­минацияларга ийи чадага эрткен. Шаңналдыг черлерни бирги черде үш, ийиги черде  беш, үшкүчерде  сес ансамбль турар кылдыр хуваап каан. Түңнелинде ансамбльдар аразынга Гран-прини ат-алдарлыг «Чиргилчин» бөлүүалган, бирги черни «Алаш», а үшкү  черни «Тыва», «Тыва кызы», «Чаңгы хая» алганнар. Тывадан аңгыда мөөрейге Россиядан Хакасия биле Алтайдан төлээлер киришкен. Ниитизи-биле мөөрейге үжен ажыг ансамбльдар киришкен. 

Солун чүүл Тывадан киржикчилер мөөрей чүгле ансамбльдар аразынга эртер деп бодал-биле чеде берген болган. Ынчалза-даа тыва ансамбьдарның аразындан тос солист шыырак ыраажылар кыска үе иштинде белеткенген соонда, кажан өске черлерден келген киржикчилер чартык чыл белеткенген тур­да, бедик деңнелин көргүскеннер.  «Соло» но­минацияга Мөңгүн-оол Ондар чааскаан бирги черни, а Бады-Доржу Ондар болгаш Игорь Көшкендей Кыдаттың төлээлери-биле ийиги, үшкү черлерни үлешкеннер. Ооң дугайында мөөрейниң киржикчизи, «Тыва кызы» ансамбльдың солизи Чодураа Тумат мынчаан чугаалаан: «Хөөмейжилеривистиң белеткел чок чедиишкинниг киришкени - оларның бедик профессионал деңнелин көргүзүп турары ол. Мен музыкант кижи бодум безин кайгай бээр чордум. Олар черле үргүлчү белен турарлар. Оон аңгыда тыва хөөмейниң адын камгалаар дээн, тыва хөөмей бо хире байлак чүве-дир деп көргүзүксээн сеткили боор деп бодаар-дыр мен».

Бо номинацияга чээрби үш хөөмейжи кириш­кен. Оларның аразында бирги черни чаалап алган Мөңгүн-оол Ондардан аңгыда чаңгыс-даа кижи хомус-биле ойнаваан. Чүгле ол хомус өттүр хөөмей, сыгыдын күүсеткеш, жюри кежигүннерин кайгаткан.

Ниитизи-биле мөөрейге киришкен кыдат ан­самбльдар дыка хөй болган. Тывадан киржик­чилерниң бир магадаан чүүлү- оларның аразында арыг моол аян-биле ырлап турарлары-даа бар, арыг тыва аян-биле күүседип турарлары-даа бар. Ол чүүл тыва хөөмейни хүндүлеп турары ол бе деп бистиң хөгжүмчүлеривис демдеглээннер. Чодураа Тумат оон аңгыда Кыдаттан хөөмей күүседип турар ийи херээжен ансамбль барын сонуургаан. Оларның киржикчилери шупту хөөмейлээр, каргыраалаар, хөгжүм херекселдеринге шуптузунга ойнаарлар. Кыдат кыстарның деңнели шыырак болган, чүге дизе солист эр киржикчилер аразынга  оларның бирээзи ийи дугаар черни алган.

Мөөрейни ийи чылда чаңгыс катап эрттирер деп шиитпирлээн. Дараазындазы 2016 чылда болур. 

Рубрика: 

sitemap