Айтырыг-харыы

АМ КАНЧААРЫЛ?!

Кызыл хоорайның дача­лары, Каа-Хем суур болгаш черле ынчаш Тываның шуп­­ту хоорай-суурлары сайзырап, аныяктар чурт­таар оран-саваны тудуп ап турар апарган-дыр. Ооң-биле чергелештир элек­трини хоой­лу езугаар чаа оран-саваже киирип алы­ры дыка берге-дир. «Ты­ваэнергоже» чырыкты бис­ке хоойлу езугаар кожуп бээри-биле билдириишкинни бир ай бурунгаар-ла (харын-даа ийи дугаар айынче кирген) киирген бис. Ха­рыызы ам-даа чок.

Рубрика: 

ЧЫККЫЛАМА СООКТАН КАНЧААР КАМГАЛАНЫРЫЛ?

Бурун шагдан өгбелеривистиң тос-тостуң соогу дижири чыккылама кышкы сооктар удатпас келир. Ынчалза-даа чүгле «дөртен градустар» деп адаттынар тос-тостуң соогундан эвес, а Тывада «чылыг» деп санаттынар –20°-30°С температурага-ла кижиниң хээрек мага-боду доңуп-дожап, үжүй бээр ийикпе, амы-тынга айыылдыг байдалдар тургустунуп болур дээрзин утпас болза эки. Ынчалза-даа амыдырал чыккылама сооктарда-даа уламчылап турар болгай: соок-тур дээш ажылдавайн баар арга бар эвес, ажыл-албан аайы-биле ырак орукче-даа аъттаныр ужурга таваржыр улус көвей болгай. Ынчангаш кышкы үеде ал-ботту, ажы-төлдү ажыг чыварның айыылындан канчаар камгалаарының дугайында сүмеден кадып көрүңер.

Рубрика: 

НАЗЫН МАНААР ЭВЕС

Монгун-Тайганын бир шко­­лазында чогаал бижип эге­леп чоруур аныяк башкы кыс А. Салчак 2012 чылдын август 29-та № 33 дугаарлыг «Тыванын аныяктары» со­лунга «Эмнелгеге болган та­ва­рылга» деп материалды би­жээн. Ында чугаалап ту­рары болза, эмнелгеге чыда таварылга болуп даштыгаа дыштанып, агаарлап олурда, холчок чараш бодунун уези оол келгеш, Аянадан чугаа эреп, ону чарашсынып, чаа-ла чугаалажып, билчип, со­­нуур­гажып орда, машина халып келгеш, демги чараш оолчукту кыйгыра берген, чо­руп тура, «эртен чедип кээр мен, мана» дээш хо­лун дынзыг тудуп кааш чо­рупкан.

Оон эртенинде Аянаны эки­рээн сен дээш эмчилер эм­нелгеден эртежик ундур бижипкен, чоруй барган. Кежээ кады чыткан эжи уруг долгап келгеш, сени холчок чараш оол кээп айтыргаш чорупту дээн. Хомудап арт­кан. Ол оолдун адрезин, ат-сывын-даа айтырбаан, ам кай­да чорууру билдинмес. Бо-ла чорааш ындыг чараш, чаптанчыг, кижизиг, чугаа-домаа аянныг, кеттингени арыг-силии кончуг оолга душ­паан мен деп бижээн.

Ол ышкаш бир оол-биле оон мурнунда танышкаш, чурттаар бооп дугурушкаш, ажылдап турар черлери ан­гы-ангы сумуларда болгаш арай узамдыга бергенинден найырал, ынакшыл бутпейн барган. Аяна манаан, а оол оске уруг-биле ог-буле тудуп чоруй барган. Ол чурттаар кылдыр дугурушкан оглу ба­за-ла дыка эки оол болга­нын бижип, ам-даа сактып, бодап, манап чоруур. Хому­данчыг.

Рубрика: 

Страницы

sitemap