Четтикпези - четверг

Бо чылдың июнь айдан эгелеп, Кызыл хоорайның хоочуннарынга неделяның дөртку-хүнү - болчаг шагы биле дөмей.
   Улуг-Хемивистиң шылыраан даажы дыңналган, сериин салгынныг арыг агаары бүргеен кайгамчык чараш комплекс – Азия төвүнге, найыслалывыстың булуң бүрүзүнден аңгы-аңгы нациялыг 60-70-80 ажыг харлыглар, арын-шырайы аныяксый берген танцы шолүнче, адак чиик чыглып келир. Оларга ол хүн-кижи бүрүзүнге чашкы үези, от-көс дег изиг чурек-хөрээ, чалбыышталган чалыы шаа эглип, амыдыралдың эки-багын эгин ажыр октапкаш, 50-60-70 чылдарның таалынчыг аян ырын ырлажып, оожум аялгага вальс, танго танцылап, оорга-моюннуң, хол-буттуң аашкылыг чүстерин уттупкаш, твист, чарльстон  теп, ойнап-хөглээр. /рде  көрүшпээн эргим эжи, өңнүү-биле хөрек долган сагыш-сеткилин ажыдып, хөөрежири дег таалал кайда боор. Шак мындыг ажыктыг чыышты хоорайның хоочуннар чөвулелиниң удуртукчузу Ольга Кыргысовна Дамдынның эгелекчи саналы-биле чорудуп турарын, ам бүгү республика билир. Бо хөглүг чыыштың организаторлары найысылалывыста тургустунган орус-тыва  культура төптериниң могаг-шылаг билбес, ажылынга чурээ-биле бердинген кайгамчык талантылыг кижилер-дыр. Олар баянга-даа, гитарага-даа бүгү чоннарның хөгжум аялгалаырын ойнаарга келген аалчы олутка безин олуруксавас.
   ТР-ның культуразының алдарлыг ажылдакчызы, орус культура төвүнүң удуртукчузу Ирина Юрьевна Тарханова өткүт үнү-биле кижилерниң кичээнгейин хаара тудуп, чыылганнарның ырлаксаар, танцы-сам тевиксээр күзели оттуп келир – ол дээрге, ооң улуг талантызы. Баян туткаш, аныяк уезиниң хөгжум-ырын күүседир сураглыг компазитор Владимир Серен (Седой) ойнай бээри база улуг талант. Шала тааланчыг үнү-биле Анатолий Доржу гитаразын туткаш, ырлаарга - ооң үделгезинге кижи кады ырлап, хөглээр. Шак мындыг культура ажылдакчыларының ачызында неделияның четверг хүнү-улуг назылыгларга өөрүшкү сөңнептурарынга, оларга чүгле мөгейер апаар.
   Мен хууда чайгы шөлээде, хоорайга турбанымдан бо танцы шөлүнге, сентябрь 15-те четтим. Ол кежээ күстүн сооксумаар сериин салгыны чыылганнарны Туризм бажыңынче «сывырыпкан». Ооң бир дугаар каъдында, делгелге залынга ооң директору Омак Владимирович Ондар  кончуг дурген сандайларны салыпкан. Чыылганнар дээскиндир олуттарны эжелептерге, шаанда клубтарга танцы кежээзи сагышка кирер – езулуг аныяк назын эглип келген дег. 
   Бо удаада танцы кежээзи тускай программа-биле эгелээн. ТР-ның алдарлыг артизи Титов Санчат «Даңгына» деп алдарлыг ырын ырлаарга, кым-даа олут орбаан, ооң-биле кады ырлап, танцылаан. Хоочуннарның «Чырык кузел» бөлүү баштарында ак ленталарлыг, ак хөйлеңнерлиг ырлажы бээрге, 18 харлыг кыстар дег – кежээни онзагай каастаан. Ол номер дээш (удуртукчузу Тоорга Сундуевна) шаңнал алганнар. Кежээге келгеннерге, «Чараш кадын» деп номинацияны тывыскан. Ону Надежда Серен-биле Тамара Оюн чаалап алганнар. Четверг санында хоочуннарга болур танцы кежээзиниң эгезинден доктаамал кээр, республиканың көдээ ажыл-агый ямызынга зоотехниктеп чораан 78 харлыг Раиса Ивановна Чернышовага «Эң кылаң кадын» деп ат тывыскан. Шанап-ла ооң  кедип алган хеви, каасталгазы кылаңнааш алдын чайырлаан. Тыва телевидениянның хоочунну Михаил Норбу бир кадын-биле танго танцылааш, «Классиктиг танцының тергиинери» деп призке төлептиг болган. Хоочун журналист … Оксур бо танцы кежээзинге бир дугаар келгенниң дыңнаткаш, бичии үезинде суурунга чурттап чораан орус-тыва чаңгыс чер чурттугларының ырлап чораан частушкаларын, кожумактарын сактып, ону чаптанчыг күүсеткеш, база шаңнал алган. «Эң эки танцор-матрос», «XXI-вектиң супер-хоочуну» дээш-ле, шаңналдар хөй болган. Ниитизи-биле сентябрь 15-те, Азия товүнүң Туризм бажыңынга езулуг-ла, интернационалчы танцы кежээзи 2 шак 30 минут ургүлчүлээн. Чыглып келген 100 хире янзы-бүрү профессияның төлээлеринге ол үе билдиртпейн эрткен. Аңаа келгеннер чаа күш, сагыш-сеткилге оожургал алгаш, адак-чиик тараан, бо бир неделя тургузунда четчир, ынчангаш дараазында четвергти четтипкейн манаар ужуру ында.  Хоорайның хоочуннар човүлелиниң даргазы О.К. Дамдынның тывынгыр-сагынгырын улуг назылыглар мактар. Танцы кежээзинче четвергте ыявла бир чалгаарап орар эжин кыйгырып экээр. Харын-даа кожууннардан сонуурганнар безин кээри хоочуннар чөвүлелинге хүндүктел, деткимче-дыр. 
Светлана Данзын-оол  
sitemap