ЧАШ ТӨЛ – ЧАА ЧУРТТАЛГА

 

Чаа төрүттүнген чаш төлге авазы¬ның эмииниң сүдү дээрге эң-не чаа¬гай, амданныг болгаш ажыктыг эм-таң болур дээрзин амгы үениң авалары барык шуптузу билир. Иениң сүдүнде бар чогуур бүдүмелдер чаш төлдү чүгле тоттуруп семиртир эвес, а аарыглардан камгалаар бол¬гаш чаш организмниң доругуп-быжыгарынга улуг салдарны чедирип, ооң сайзыраарынга идиг бээр. Оон аңгыда, эмиг эмзирери авазы биле чаш төлдүң аразынга кайгамчык чоок, эргим харылзаа-хамаарылганы тургузарынга улуг дузалыг. Бо бүгү ажыктыг шынарларны кылымал сүт тер берип шыдавас.

Ынчалза-даа эмиг эмзирери ие-чашка ачы-дуза чедиреринден аңгыда, чаштың кадыкшылынга болгаш харын-даа амы-тынынга айыылдыг байдалдарны тургузуп болур дээрзин билип алыры артык эвес. Чаа төрүттүнген чаш өпеяаның мага-боду дыка хээрек, аңаа эттинмес хора чедиптери мыяда дээрзин утпас болза эки. Аарыгның хензиг-ле им-демдектери көстүп келирге-ле, дораан эмчи дузазын дилээр.

Эмиг эмер чаш төлге үстүкү ты¬ныш органнарының аарыглары онза айыылдыг. Ылаңгыя чаш өпеяаның тынарынга шаптык тургузуп болур байдалдарже онза кичээнгейни уг¬ландырары эргежок чугула. Чүге дизе, бичии чаштар аксы-биле тынып билбес, чүгле думчуу-биле тынар болур. 

Авазы чаш төлүн орунга бодунуң чанынга чыттырып алгаш эмзирери онза айыылдыг. Чаш төл эмип чыдар үе- де могап-шылаан ава удуй берип болур, а долу эмиглер аар деңзизи-биле чаш төлдүң арнын дуй базыптар. Чөргекте чаш төл шимчей албас болганда, ооң уржуундан хай-халап болу бээри мыяда. Ие кижиниң база өг-бүлениң өске-даа кежигүннериниң тоомча-хынамча хок хамаарылгазындан чаш төл амы-тынындан чарлып болур. А оон-даа чаржынчыг чүүл – арага ижип алгаш, эзирик байдалга чаш уруун эмзирип чыда удуй бергеш, айыылга таварыштырар иелер база бар.

Ынчангаш бо айыылдан чаштарны камгалаары-биле, дүне эмзирерде, ыяап-ла олуруп алгаш эмзирери чо¬гуур. А өг-бүлениң өске кежигүн¬нери уруг эмзирип турар иениң дыжын камгалаары-биле болур-чогуур дузаны дүн-хүн дивейн, чедирери күзенчиг. Силерниң холуңарда кандыг-даа алдын-биле хемчээттинмес үнелиг эртине – чаш төлдүң амы-тыны дээр¬зин утпаңар!

Чаш төлдүң тыныжы муңгашталган таварылгада эмчи дузазы келгижеге чедир чогуур бирги дузаны чедирер:

- чаш төлдү чөргектен чазып хостаар, хевин чежип уштур;

- тыныш органнарының оруктарын арыглап хостаар (резин груша-биле аксында база думчуунду суук бүдү-мелдер бар болза, ушта сордурарын оралдажыр;

- өрээл иштинче агаар кирип турар кылдыр байдалды тургузар – соңганы азы форточканы ажыдар;

- чаштың чарынының адаанче дүрүп каан чөргекти салгаш, аастан аасче кылымал тындырылганы чорудар;

- онза оваарымчалыы-биле хөрек клетказының даштыкы массажын кылыр.

Дарый дүрген дуза эмчизин азы педиатр эмчини кыйгыртыр!

 

Шын эмзирериниң негелделери

Эмиг сүдүнүң болур-чогууру-би¬ле боттарынга болгаш чаш төлдү эм¬зиреринге дыш, тодунгур база ажыктыг чем, оожум байдал, арыг агаар болгаш чоок улузунуң талазындан ие-чашка доктаамал кичээнгей база боттуг дуза хереглеттинер. Ие кижи чаш уруун эмзирип турар үеде өске доора чүүлдер шаптык болбас ужурлуг. Баш бурунгаар чанынга ижер суун ие кижи белеткеп алыр, чүге дизе иелерниң хөй кезии уруг эмзирип турар үеде суксаар болур. Кадык база ажыктыг чем чиири албан, а арага аймаан, таакпы тыртарын, кофеин ажыглаарын шеглээр болза эки. Эмчи-биле баш бурунгаар сүмележилге чокка кандыг-даа эм аймаа ижип болбас.

Материалды 

Валерия КОНГАР 

Республиканың аарыгларга удур кадыкшылга төвүнүң медээзи-биле белеткээн.  

Рубрика: 

sitemap